صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

مقدمهء مصحح 63

كسر أصنام الجاهلية ( فارسى )

شوقش بدون قائد وراهبر به سوى حقايق پرواز مىكند . امّا كسى كه چشم بصيرتش در درك حقايق كور است ، مىتوان تا حدّى هدايتش كرد ؛ ولى آنگاه كه مقصد دور است ، راه تنگ ومجال اندك وبرنده‌تر از شمشير وباريكتر از مو ولطيفتر از آب ، كسى نمىتواند كوران را رهبرى كند وافليجان وزمين‌گيران را با خود همراه سازد . بالآخرة ، تحت عنوان « تنبيه غافلان وايقاظ نائمان » گوشزد مىكند ، هركسى بايد بداند كه كسى كه در خصوص خدا ، صفات ، افعال ، كتب ، رسل وروز رستاخيز عقيده‌اى نادرست وبر خلاف واقع دارد ، خواه از روى تقليد وخواه از طريق نظر واستبداد عقلي ، در معرض خطر سوء عاقبت وبدفرجامى است وزهد وصلاحش براي دفع اين خطر ورستگاريش بسنده نيست . وبلكه جز اعتقاد به حق راسخ وقول ثابت إلهي ، چيزى أو را نجات نخواهد داد . البتّه ساده‌لوحان وكساني كه همچون باديه‌نشينان ، ايمانى ساده وجزم واعتقادي مجمل وراسخ دارند مستثنا هستند . تأكيد مىكند پاى استدلاليانى كه با اعتماد به سرمايه‌هاى عقلي كم‌بهاى خود ، در اين خصوص به استدلال مىپردازند سست وچوبين ودليلهايشان مضطرب ومتعارض است . در پايان مىافزايد : طبيعت انسان به آنچه در آغاز نشو ونما ودورهء كودكى ونوجوانى مىآموزد خو مىگيرد وتعصّبات هم عقائد موروثى وآنچه را كه انسان در اوّل آموزش با حسن ظنّ از معلّمان وآموزگاران فرا مىگيرد استوار مىسازد . وبالآخرة از نبود بزرگان دين وانسداد طريق معرفت ويقين ، شديدا اظهار تأسّف مىكند . فصل هشتم در سبب سوء خاتمت است . بنظر وى سوء خاتمت وبدفرجامى گاهى از جهت اعتقادات است ، وگاهى از جهت اعمال . كساني كه أمور را آن‌چنان كه هستند مىبينند وتمام عمر خود را در طاعت